Hướng dẫn cài đặt cân định lượng bột để hạn chế sai số

Cân định lượng bột là thiết bị được sử dụng phổ biến trong các cơ sở sản xuất thực phẩm, dược liệu, hóa chất và nhiều ngành công nghiệp khác. Việc cài đặt cân đúng cách giúp đảm bảo khối lượng nguyên liệu chính xác, hạn chế tình trạng thiếu hoặc thừa định lượng. Vậy làm thế nào để cài đặt cân định lượng bột chính xác và hạn chế sai số trong quá trình vận hành? Bài viết dưới đây sẽ hướng dẫn chi tiết các bước, giúp bạn sử dụng thiết bị hiệu quả. 

1. Vì sao cần cài đặt máy định lượng bột đúng cách?

Mỗi loại bột có đặc tính riêng về độ mịn, độ ẩm, khối lượng riêng và khả năng chảy. Vì vậy, cùng một mức cài đặt nhưng khi thay đổi nguyên liệu hoặc điều kiện vận hành, kết quả định lượng có thể khác nhau. Việc thiết lập thông số phù hợp mang lại nhiều lợi ích:
- Hạn chế sai lệch khối lượng: Giúp lượng bột trong mỗi gói hoặc mỗi lần chiết gần với mức mục tiêu, giảm tình trạng thiếu hoặc thừa nguyên liệu.
- Tiết kiệm nguyên liệu và chi phí: Hạn chế lượng bột cấp dư, giảm hao hụt và chi phí đóng gói lại.
- Duy trì năng suất: Tốc độ cấp liệu và thời gian định lượng phù hợp giúp máy vận hành ổn định, tránh phải dừng nhiều lần để điều chỉnh.
- Nâng cao tính đồng đều của sản phẩm: Giúp kiểm soát chất lượng giữa các mẻ, đặc biệt khi sản xuất với số lượng lớn.

2. Các bước cài đặt và tinh chỉnh máy định lượng bột chuẩn xác

Bước 1: Test và chuẩn bị trước khi cài đặt 

Trước khi khởi động, hãy kiểm tra nguồn điện, tình trạng máy và đặc tính nguyên liệu. Đảm bảo máy được đặt trên bề mặt vững chắc, các kết nối an toàn, phễu chứa và trục vít sạch, không còn bột tồn dư. Bên cạnh đó, cần kiểm tra độ ẩm, tình trạng vón cục và khả năng chạy của bột. Các loại bột như bột sữa, bột cacao hay bột matcha có đặc tính khác nhau nên có thể cần thiết lập thông số riêng. Nếu nguyên liệu bị ẩm hoặc vón cục, cần xử lý phù hợp trước khi đưa vào máy.

Bước 2: Cài đặt thông số trên bảng điều khiển 

Sau khi kiểm tra cân định lượng bột, tiến hành thiết lập các thông số theo hướng dẫn của nhà sản xuất.

- Khối lượng định lượng: Nhập mức cần định lượng cho mỗi lần cấp, chẳng hạn 100g, 250g hoặc 500g. Cần kiểm tra đúng đơn vị đo và khả năng làm việc của máy. Với máy định lượng theo thể tích hoặc thời gian, cần chạy thử để xác định lượng bột thực tế tương ứng với thông số cài đặt.
- Điểm không và trừ bì: Nếu máy có chức năng Zero, hãy đưa chỉ số về 0 khi bàn cân hoặc phễu cân không tải và số hiển thị đã ổn định. Khi cần loại trừ khối lượng bao bì, sử dụng chức năng Tare (trừ bì) theo hướng dẫn. Hai chức năng này có mục đích khác nhau, không nên sử dụng thay thế tùy ý.
- Điều chỉnh tốc độ cấp liệu: Với máy sử dụng trục vít, tốc độ quay và thời gian cấp liệu ảnh hưởng trực tiếp đến lượng bột đầu ra. Nếu máy hỗ trợ cấp liệu nhanh và chậm, có thể giảm tốc ở giai đoạn cuối để hạn chế định lượng vượt mức. Các thông số như thời gian xả hoặc thời gian ổn định cần được điều chỉnh theo thiết kế máy và kết quả chạy thử.

Nếu máy có chức năng lưu chương trình, nên thiết lập riêng cho từng loại bột và khối lượng định lượng để thuận tiện khi thay đổi sản phẩm.

Bước 3: Chạy thử và điều chỉnh cân định lượng bột 

Sau khi thiết lập thông số, không nên đưa máy vào sản xuất đại trà ngay. Hãy cho máy chạy thử khoảng 5 - 10 mẫu liên tiếp như một bước kiểm tra ban đầu, sau đó tăng số mẫu nếu cần đánh giá độ ổn định trong điều kiện sản xuất thực tế.

Quy trình thực hiện như sau:

1. Cho máy định lượng mẫu theo khối lượng mục tiêu đã cài đặt.
2. Dùng cân kiểm tra phù hợp để cân từng mẫu sau khi đã loại trừ khối lượng bao bì.
3. Ghi lại khối lượng thực tế, so sánh với mục tiêu và tính mức chênh lệch.
4. Nếu kết quả chưa đạt yêu cầu, kiểm tra tốc độ cấp liệu, thời gian cấp, đặc tính nguyên liệu và tình trạng cơ cấu định lượng.
5. Chỉ thay đổi từng thông số một, sau đó chạy thử lại để đánh giá tác động.

Bước 4: Lưu ý để duy trì độ chính xác khi vận hành

Sau khi máy đã được tinh chỉnh, cần duy trì điều kiện vận hành ổn định để hạn chế sai số phát sinh trong quá trình sản xuất.
- Vệ sinh máy thường xuyên: Bụi bột tích tụ có thể ảnh hưởng đến cảm biến, động cơ và các bộ phận chuyển động. Hãy vệ sinh trục định lượng, phễu chứa và khu vực cảm biến định kỳ theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
- Không tự ý thay đổi thông số: Nếu chưa hiểu rõ chức năng, bạn không nên tùy chỉnh các thông số trên bảng điều khiển khi máy đang hoạt động ổn định để tránh phát sinh sai số.
- Tham khảo hướng dẫn kỹ thuật: Nếu gặp khó khăn khi cài đặt hoặc vận hành, bạn có thể tham khảo hướng dẫn từ Yamafuji để sử dụng máy đúng cách và hạn chế lỗi trong quá trình định lượng.

** Lưu ý: Luôn ngắt nguồn điện và dừng máy hoàn toàn trước khi vệ sinh, bảo dưỡng. Không tự ý tháo lắp cảm biến hoặc thay đổi các thông số kỹ thuật khi chưa nắm rõ cách vận hành.   

3. Cách kiểm tra và hiệu chỉnh để hạn chế sai số 

a. Cách tính sai số định lượng

Để kiểm tra máy định lượng bột có hoạt động chính xác hay không, bạn cần so sánh khối lượng thực tế với mức đã cài đặt. Công thức tính sai số tương đối như sau:

Sai số tương đối (%) = |Khối lượng thực tế − Khối lượng mục tiêu| / Khối lượng mục tiêu × 100%

Ví dụ, máy được cài đặt định lượng 100g nhưng kết quả cân là 102g. Mức chênh lệch là 2g, tương ứng sai số tương đối 2%.

b. Cách xử lý khi cân định lượng bột bị sai lệch

Trường hợp định lượng thiếu bột:
- Kiểm tra lượng bột trong phễu và khả năng chảy của nguyên liệu.
- Kiểm tra trục vít, cửa cấp liệu xem có bị tắc hoặc bám bột không.
- Xem lại tốc độ và thời gian cấp liệu.
- Với máy có hệ thống cân, kiểm tra điểm Zero, chức năng trừ bì và cảm biến theo hướng dẫn. Ngoài ra, bạn có thể tham khảo thêm về 5 Lỗi thường gặp ở máy định lượng bột và cách xử lý

Trường hợp định lượng thừa bột 
- Kiểm tra tốc độ cấp liệu ở giai đoạn cuối nếu máy có chế độ cấp nhanh, cấp chậm.
- Xem xét lượng bột còn rơi xuống sau khi cơ cấu cấp liệu dừng.
- Kiểm tra thời gian đóng cửa xả và độ trễ của hệ thống nếu có.
- Chạy thử lại sau mỗi lần điều chỉnh để xác nhận kết quả.

Trường hợp khối lượng giữa các mẫu chênh lệch lớn
- Kiểm tra độ ẩm, tình trạng vón cục và khả năng chảy của bột.
- Đảm bảo máy đặt vững chắc, không chịu rung từ thiết bị bên cạnh.
- Kiểm tra cơ cấu cấp liệu có bị kẹt, mòn hoặc hoạt động không đều.
- Nếu chỉ số cân dao động khi máy không cấp liệu, cần kiểm tra cảm biến và hệ thống cân.

Không nên liên tục thay đổi thông số khi chưa xác định được nguyên nhân. Sau khi xử lý, hãy cân lại nhiều mẫu để đánh giá độ ổn định trước khi sản xuất hàng loạt.

Nếu máy định lượng bột thường xuyên gặp tình trạng thiếu, thừa nguyên liệu hoặc sai số khó kiểm soát, hãy liên hệ Yamafuji ngay để được tư vấn miễn phí, chọn máy định lượng bột phù hợp và tối ưu chi phí sản xuất!