5 lỗi thường gặp khi sử dụng máy cân định lượng chất lỏng

Trong quá trình sản xuất, máy cân định lượng chất lỏng giúp kiểm soát chính xác lượng nguyên liệu cần chiết rót vào chai, can, túi hoặc các loại bao bì khác. So với phương pháp chiết rót thủ công, thiết bị giúp giảm sai số định lượng, tiết kiệm nhân công và duy trì năng suất ổn định hơn. Tuy nhiên, trong quá trình vận hành, thiết bị có thể xuất hiện tình trạng định lượng không chính xác, chiết rót không đều, chảy nhỏ giọt hoặc máy hoạt động không ổn định nếu cài đặt sai hoặc bảo trì chưa đúng cách. Vậy đâu là những nguyên nhân thường gặp và cách xử lý như thế nào? Cùng tìm hiểu 5 lỗi thường gặp khi sử dụng máy cân định lượng chất lỏng dưới đây để hạn chế hao hụt nguyên liệu và duy trì hiệu quả sản xuất. 

1. Máy cân định lượng chất lỏng hoạt động như thế nào?

Máy cân định lượng chất lỏng là thiết bị sử dụng hệ thống cân điện tử hoặc cảm biến trọng lượng để xác định chính xác lượng chất lỏng được đưa vào bao bì theo mức khối lượng đã cài đặt. Tùy từng thiết kế, máy có thể sử dụng bơm bánh răng, bơm piston, bơm màng hoặc các loại bơm chuyên dụng khác để đưa chất lỏng từ bồn chứa đến đầu chiết.

Về cơ bản, quy trình hoạt động gồm các bước:
Cấp chất lỏng → đưa bao bì vào vị trí cân → cân khối lượng ban đầu → bơm/chiết chất lỏng → cảm biến theo dõi khối lượng → đạt mức cài đặt → dừng cấp liệu → chuyển bao bì ra ngoài.

2. 5 lỗi thường gặp khi sử dụng cân định lượng chất lỏng

a. Máy cân định lượng chất lỏng chảy không đều

Đây là tình trạng khá phổ biến, biểu hiện qua việc lưu lượng chất lỏng lúc mạnh, lúc yếu hoặc không đồng đều giữa các chu kỳ chiết. Khi dòng chảy không ổn định, khối lượng thành phẩm cũng dễ bị sai lệch. Một số nguyên nhân thường gặp gồm:
- Đường ống hoặc bộ lọc bị tắc do cặn nguyên liệu.
- Không khí lọt vào đường ống.
- Bơm hoạt động không ổn định.
- Van đóng mở không hoàn toàn.
- Độ nhớt của chất lỏng thay đổi.
- Nguồn cấp nguyên liệu không ổn định.
- Đầu chiết bị bám cặn hoặc đóng nguyên liệu.

Với các chất lỏng có độ nhớt cao như dầu, mật ong, nước sốt, tương hoặc siro, tốc độ dòng chảy thường khác nhiều so với nước. Nếu thay đổi nguyên liệu nhưng vẫn giữ nguyên tốc độ bơm và thông số chiết, máy cân định lượng chất lỏng có thể hoạt động không ổn định hoặc định lượng thiếu, thừa. 

Cách xử lý: Kiểm tra đường ống, bộ lọc và đầu chiết; vệ sinh các vị trí có cặn bám và kiểm tra tình trạng hoạt động của bơm, van. Sau khi xử lý, nên chạy thử nhiều chu kỳ để đánh giá độ ổn định của dòng chảy trước khi đưa máy trở lại sản xuất.

b. Khối lượng định lượng bị thiếu hoặc thừa

Máy được cài đặt một mức khối lượng nhưng thành phẩm thực tế lại có sự chênh lệch. Chẳng hạn, cài đặt 500g nhưng một số sản phẩm chỉ đạt 495g hoặc có sản phẩm vượt lên trên 505g. Một số nguyên nhân thường gặp gồm:
- Cảm biến cân chưa được hiệu chuẩn.
- Bao bì đặt không đúng vị trí cân.
- Có rung động tác động lên bàn cân.
- Tốc độ cấp liệu quá lớn khi gần đạt khối lượng mục tiêu.
- Van đóng chậm khiến chất lỏng tiếp tục chảy sau khi máy phát lệnh dừng.
- Thông số bù sai số chưa được thiết lập phù hợp.

Đặc biệt, sau khi bơm hoặc van nhận lệnh dừng, một lượng chất lỏng vẫn có thể tiếp tục chảy theo quán tính trong đường ống và đầu chiết. Nếu không tính đến phần chất lỏng này, khối lượng thực tế có thể cao hơn mức cài đặt.

Cách xử lý: Kiểm tra vị trí đặt bao bì, loại bỏ các nguồn rung ảnh hưởng đến bàn cân và thực hiện hiệu chuẩn lại cảm biến nếu cần. Đồng thời, nên giảm tốc độ cấp liệu ở giai đoạn cuối và điều chỉnh thông số bù sao cho phù hợp với lượng chất lỏng tiếp tục chảy sau khi hệ thống dừng cấp liệu.

c. Máy không hút hoặc không cấp được chất lỏng

Trong trường hợp này, cân định lượng chất lỏng vẫn có thể khởi động bình thường nhưng chất lỏng không được đưa đến đầu chiết. Một số nguyên nhân thường gặp gồm:

- Bồn chứa không đủ nguyên liệu.
- Đường ống hút bị hở hoặc rò rỉ.
- Không khí lọt vào đường hút.
- Bộ lọc hoặc đầu hút bị tắc.
- Bơm bị kẹt, mòn hoặc hoạt động không ổn định.
- Van một chiều bị lỗi.
- Đường ống bị gấp, chèn ép hoặc lắp đặt không đúng.
- Chất lỏng có độ nhớt cao hơn khả năng làm việc của bơm.

Khi gặp lỗi, nên kiểm tra theo thứ tự từ đơn giản đến phức tạp, bắt đầu với mức nguyên liệu, đường ống, bộ lọc và các vị trí có khả năng rò khí thay vì tháo ngay cụm bơm. Ngoài ra, bạn có thể tham khảo Máy định lượng chất lỏng tự động cho dây chuyền đóng gói 

Cách xử lý: Bổ sung nguyên liệu nếu bồn chứa quá thấp, kiểm tra và siết lại các mối nối, vệ sinh bộ lọc và loại bỏ tình trạng đường ống bị gấp hoặc tắc nghẽn. Với chất lỏng đặc như siro, mật ong hoặc nước sốt, nên sử dụng bơm có đặc tính phù hợp với độ nhớt của nguyên liệu thay vì chỉ tăng tốc độ vận hành.

d. Cân không nhận trọng lượng hoặc số cân dao động 

Lỗi này thường biểu hiện khi màn hình hiển thị trọng lượng liên tục tăng giảm, dù bao bì đã được đặt yên, hoặc hệ thống không xác định được chính xác trọng lượng ban đầu trước khi chiết. Nguyên nhân có thể xuất phát từ:
- Cảm biến tải trọng (loadcell) bị lỗi hoặc lắp đặt không đúng.
- Dây tín hiệu của loadcell bị lỏng, đứt hoặc tiếp xúc kém.
- Bàn cân bị cấn hoặc chạm vào khung máy.
- Máy đặt trên nền không đủ chắc chắn.
- Rung động từ motor, bơm hoặc thiết bị xung quanh.
- Cảm biến bị ảnh hưởng bởi nước, chất lỏng hoặc quá trình vệ sinh không đúng cách.

Cách xử lý: Đưa máy về trạng thái không tải và kiểm tra giá trị hiển thị, sau đó kiểm tra bàn cân, các điểm tiếp xúc cơ khí, vị trí lắp loadcell và dây tín hiệu. Nếu số cân vẫn dao động bất thường sau khi đã kiểm tra các yếu tố trên, nên dừng máy và để kỹ thuật viên kiểm tra loadcell, mạch tín hiệu và hệ thống điều khiển, thay vì tự ý tháo hoặc điều chỉnh cảm biến.

e. Máy hoạt động nhưng năng suất thấp

Máy vẫn chiết rót bình thường nhưng số lượng sản phẩm hoàn thành mỗi giờ thấp hơn dự kiến. Nguyên nhân không nhất thiết do máy bị hỏng. Một số yếu tố có thể ảnh hưởng đến năng suất như:
- Tốc độ bơm được cài đặt quá thấp.
- Thời gian chờ giữa các chu kỳ quá dài.
- Người vận hành đưa bao bì vào máy không liên tục.
- Thời gian cân và ổn định trọng lượng kéo dài.
- Đường ống hoặc đầu chiết bị hạn chế lưu lượng.
- Đặc tính nguyên liệu khiến tốc độ chiết phải giảm.

Ví dụ, một loại chất lỏng loãng có thể đạt tốc độ chiết nhanh hơn nhiều so với nguyên liệu đặc. Vì vậy, khi đánh giá năng suất của cân định lượng chất lỏng, không nên chỉ dựa vào thông số lý thuyết của máy mà cần thử trực tiếp với đúng loại nguyên liệu và quy cách bao bì thực tế.

3. Câu hỏi thường gặp 

Có thể tự sửa máy cân định lượng chất lỏng tại nhà không?
Người dùng có thể tự xử lý các vấn đề đơn giản như vệ sinh đầu chiết, kiểm tra đường ống hoặc bộ lọc. Tuy nhiên, nếu lỗi liên quan đến loadcell, bo mạch, PLC, biến tần hoặc tủ điện, nên để kỹ thuật viên chuyên môn kiểm tra nhằm tránh gây hư hỏng thêm.

Làm thế nào để tăng độ chính xác khi định lượng chất lỏng?
Cần giữ hệ thống cân ổn định, hiệu chuẩn cảm biến định kỳ, sử dụng bơm và van phù hợp với nguyên liệu. Đối với mỗi loại chất lỏng, nên chạy thử và hiệu chỉnh thông số riêng để đạt độ chính xác tốt hơn.

Nếu máy cân định lượng chất lỏng gặp tình trạng chảy không đều, định lượng sai, không cấp được nguyên liệu hoặc hoạt động không ổn định, hãy liên hệ Yamafuji để được tư vấn và hỗ trợ kiểm tra, sửa chữa.